In je BEN-woning is het de bedoeling om, dankzij doorgedreven isolatie, de beperkte vraag naar verwarming, warm water en eventueel koeling zo efficiënt en hernieuwbaar mogelijk in te vullen. Een warmtepomp is daarvoor de meest evidente en toekomstgerichte oplossing.
Anders dan een klassieke verwarmingsketel die volledig werkt op fossiele brandstoffen (aardgas, stookolie, etc.), haalt een warmtepomp haar warmte uit de directe omgeving: de aardgrond (via een horizontaal leidingnetwerk of via verticale boringen in de grond), grondwater (door dit op te pompen) of de lucht (door deze aan te zuigen). De koelvloeistof in de warmtepomp wordt verwarmd door de omgevingstemperatuur en daarna samengeperst tot hogere bruikbare temperaturen. Zo kan je woning en/of sanitair water worden verwarmd. Soms kan je met een warmtepomp ook koelen door de werking om te keren.
Voor vergunningsaanvragen voor nieuwbouw is lagetemperatuurverwarming sinds 2023 verplicht in Vlaanderen. Dat betekent dat bij centrale verwarming met water als afgiftemedium het systeem moet ontworpen zijn op een lage watertemperatuur: de ontwerpvertrektemperatuur mag niet hoger zijn dan 45°C.
Daarnaast moet sinds 2025 het installatierendement van centrale verwarmingssystemen met water als afgiftemedium minimaal 130% bedragen en is een gasaansluiting voor nieuwbouw met vergunningsaanvraag sinds 1 januari 2025 niet langer mogelijk.
In de praktijk kiezen de meeste BEN-woningen daarom voor een warmtepomp als hoofdverwarming. Afhankelijk van de woning en het beschikbare perceel kan daarbij gekozen worden voor een lucht/water-warmtepomp of een grond/water-warmtepomp (geothermie).
Je voldoet aan de BEN-eisen door te kiezen voor een warmtepomp als hoofdverwarming. In de praktijk gaat het meestal om een lucht/water-warmtepomp of een grond/water-warmtepomp (geothermie), gecombineerd met vloerverwarming of een ander lagetemperatuurafgiftesysteem.
Dankzij de uitstekende isolatie en luchtdichtheid van een BEN-woning volstaan relatief lage watertemperaturen om de woning comfortabel te verwarmen. Daardoor kan een warmtepomp zeer efficiënt werken en ligt het energieverbruik aanzienlijk lager dan bij klassieke verwarmingssystemen.
Veel warmtepompen kunnen bovendien ook passief of actief koelen tijdens warme periodes.